Co to jest kakao?

Kakao powstaje z ziaren drzewa kakaowego (Theobroma cacao), które po zbiorach poddawane są fermentacji, suszeniu i prażeniu. Następnie ziarna są mielone, a powstała masa kakaowa przetwarzana jest w proszek kakaowy lub masę kakaową do bezpośredniego spożycia. W zależności od zastosowanego procesu przetwórczego wyróżnia się dwa główne rodzaje kakao: naturalne i alkalizowane.

Szybki przegląd kakao

Kluczowe fakty o kakao

• Flawonoidy zawarte w kakao wykazują silne działanie antyoksydacyjne, neutralizując wolne rodniki i redukując stres oksydacyjny w organizmie.
• Teobromina działa pobudzająco, poprawiając koncentrację i nastrój bez efektu nadmiernego pobudzenia charakterystycznego dla kofeiny.
• Magnez obecny w kakao wspiera pracę układu nerwowego oraz mięśni, przyczyniając się do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
• Polifenole wpływają korzystnie na układ sercowo-naczyniowy, wspierając elastyczność naczyń krwionośnych.
• Błonnik pokarmowy w ilości około 32g na 100g produktu wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego i mikrobioty jelitowej.
• Badania wskazują, że regularne spożywanie kakao może zmniejszać ryzyko zawału serca, cukrzycy i depresji.
• Kakao naturalne zawiera około 230 mg kofeiny na 100g, podczas gdy kakao alkalizowane tylko około 78 mg na 100g.

Dane odżywcze kakao (na 100g)

Jakie właściwości zdrowotne ma kakao?

Kakao naturalne jest uznawane za skarbnicę składników prozdrowotnych. Zawiera flawonoidy, alkaloidy, antyoksydanty, minerały oraz tłuszcz kakaowy, które wspólnie wpływają pozytywnie na funkcjonowanie organizmu. Produkty na bazie kakao wykazują działanie zdrowotne zwłaszcza dla układu sercowo-naczyniowego dzięki stosunkowo dużej zawartości flawanoli, w tym szczególnie epikatechin.

Wpływ kakao na układ sercowo-naczyniowy

Polifenole zawarte w kakao działają jako silne przeciwutleniacze, neutralizując wolne rodniki i redukując stres oksydacyjny. Mają również działanie przeciwzapalne, co wspiera ochronę naczyń krwionośnych przed miażdżycą. Badania epidemiologiczne sugerują, że regularne spożywanie produktów kakaowych może przyczyniać się do obniżenia ciśnienia tętniczego krwi oraz poprawy profilu lipidowego.

Wspieranie pracy serca i narządów

Teobromina obecna w kakao działa pobudzająco, poprawiając koncentrację i nastrój, jednocześnie nie powodując tak silnego efektu pobudzenia jak kofeina. Wspiera pracę serca i innych narządów poprzez rozszerzanie naczyń krwionośnych i poprawę krążenia. Dodatkowo kakao zawiera argininę, aminokwas wspierający produkcję tlenku azotu, który odgrywa kluczową rolę w regulacji napięcia naczyniowego.

Wpływ na mikrobiotę jelitową

Dzięki wysokiej zawartości błonnika pokarmowego kakao wpływa pozytywnie na mikrobiotę jelitową, wspomagając wzrost korzystnych bakterii, takich jak Lactobacillus i Bifidobacterium. Wspieranie zdrowej flory bakteryjnej jelit przekłada się na lepsze wchłanianie składników odżywczych, wzmocnienie odporności oraz ogólną poprawę zdrowia metabolicznego.

Kakao a kontrola glikemii

Spożywanie kakao wspiera kontrolę glikemii, czyli poziomu cukru we krwi. Flawonoidy obecne w kakao mogą zwiększać wrażliwość tkanek na insulinę, co jest szczególnie istotne dla osób zmagających się z insulinoopornością lub cukrzycą typu 2. Warto jednak pamiętać, że dodatek cukru do kakao znacząco wpływa na jego indeks glikemiczny.

Kakao naturalne czy alkalizowane – jakie są różnice?

Podstawowa różnica między kakao naturalnym a alkalizowanym tkwi w procesie przetwórczym. Kakao naturalne (niealkalizowane) pozostaje w swojej oryginalnej formie bez dodatkowych substancji zmieniających odczyn pH. W naturalnym stanie kakao ma pH między 5 a 5,6, co czyni je delikatnie kwasowym i cierpkim.

Kakao alkalizowane poddawane jest procesowi alkalizacji, zwanemu również dutch process, podczas którego proszek kakaowy jest płukany w roztworze alkalicznym, na przykład węglanu potasu. Proces ten neutralizuje naturalną kwasowość, podnosząc pH do około 7-8.

Porównanie właściwości kakao naturalnego i alkalizowanego

Wpływ alkalizacji na wartość odżywczą

Proces alkalizacji polegający na skomplikowanych reakcjach chemicznych zubaża naturalne bogactwo kakao, prowadząc do niepożądanych zmian w zakresie właściwości odżywczych, funkcjonalnych i mikrobiologicznych. W badaniach wykazano zmniejszenie ilości białek, redukcję aminokwasów, obniżenie całkowitej zawartości tłuszczu, zmniejszenie aktywności antyoksydantów, ograniczenie zawartości flawanoli oraz zredukowanie zawartości teobrominy i kofeiny.

Kakao alkalizowane zawiera trzykrotnie mniej kofeiny – około 78 mg na 100g proszku, w porównaniu do 230 mg w kakao naturalnym. Dodatkowo ma obniżoną zawartość białka, aminokwasów i tłuszczu. Kakao alkalizowane zawiera również teobrominę, która działa pobudzająco, poprawiając koncentrację i nastrój.

Jak zrobić kakao?

Przygotowanie kakao na mleku to prosty proces, który wymaga jedynie kilku składników. Klasyczne kakao przygotowuje się z proszku kakaowego, mleka (lub jego zamiennika), cukru lub innego słodzidła oraz opcjonalnie dodatków smakowych, takich jak cynamon czy wanilia. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o kakao naturalnym i alkalizowanym, sprawdź przepis na marokański tajine z kurczakiem.

Podstawowy przepis na kakao

1. Do rondelka wlej 250-300ml mleka i podgrzej na średnim ogniu, nie doprowadzając do wrzenia.
2. Dodaj 1-2 łyżki stołowe proszku kakaowego (w zależności od preferowanej intensywności smaku).
3. Dodaj 1-2 łyżki cukru lub innego słodzidła.
4. Mieszaj energicznie trzepaczką lub łyżką, aby uniknąć powstawania grudek.
5. Podgrzewaj, ciągle mieszając, aż kakao osiągnie pożądaną temperaturę.
6. Przelej do kubka i serwuj od razu.

Wskazówki dotyczące przygotowania

Aby uzyskać najlepszy smak i teksturę, warto przesiać proszek kakaowy przed dodaniem do mleka – eliminuje to potencjalne grudki. Osoby preferujące gładką konsystencję mogą użyć blendera ręcznego po podgrzaniu napoju.

Kakao alkalizowane lepiej rozpuszcza się w płynach i rzadziej tworzy osad, dlatego sprawdza się doskonale w napojach instant oraz kakao przygotowywanym z wodą. Kakao naturalne wymaga dokładniejszego mieszania, ale oferuje bardziej intensywny smak i większe korzyści zdrowotne.

Kakao a odchudzanie

Kakao może wspierać proces odchudzania dzięki zawartości błonnika oraz minerałów, które wspierają metabolizm i kontrolę glikemii. Błonnik pokarmowy w ilości około 32g na 100g produktu sprawia, że kakao wpływa pozytywnie na uczucie sytości i wydłuża czas między posiłkami.

Kakao wpływa korzystnie na mikrobiotę jelitową, co może wspierać celowość odchudzania poprzez poprawę metabolizmu i wchłaniania składników odżywczych. Teobromina zawarta w kakao może przyspieszać przemianę materii, zwiększając wydatek energetyczny organizmu.

Historia kakao w skrócie

Kakao ma długą i fascynującą historię sięgającą tysięcy lat. Ziarna kakaowca były wykorzystywane przez cywilizacje mezoamerykańskie na długo przed przybyciem Europejczyków. Indianie Azteków i Majowie cenili kakao jako napój rytualny oraz środek płatniczy. Ziarna kakaowca były tak wartościowe, że używano ich jako waluty w handlu.

Po podboju Meksyku przez Hiszpanów kakao trafiło do Europy, gdzie szybko zyskało popularność jako luksusowy napój. W XVII wieku we Francji powstały pierwsze kawiarnie serwujące czekoladę, a w XVIII wieku wynaleziono metodę przetwarzania kakao w proszek rozpuszczalny, co znacząco ułatwiło jego spożywanie.

Najczęściej zadawane pytania